بيان آيهء 1 - 2 تعداد آيات بنا بر تعداد عراقيان و شاميان دو آيه و بنا بر تعداد حجازيان سه آيه است . دستهء اخير « وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ » را پايان آيهء دو دانسته‌اند . لغت عدل : خلاف جور . اجل : پايان مدت . اجل انسان ، يعنى پايان عمرش امتراء : شك . بيان شبهه ، بدون اينكه جوابى به آن داده شود . مقصود خداوند ، اين سوره را با ستايش خويش آغاز مىكند ، تا بمردم بفهماند كه او سزاوار همه ستايش‌هاست ، زيرا تمام نعمتهاى اصلى و فرعى از اوست و صفات عالى به او اختصاص دارد . مىفرمايد : الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ : ستايش مخصوص خدايى است كه آسمانها و زمين را با همهء صنايع عجيب و حكمتهاى بديع آنها ، اختراع كرده است . برخى گويند : يعنى خدا را - كه آفريدگار آسمانها و زمين است - ستايش كنيد ، بنا بر اين منظور ، امر است . علت اينكه امر را به صورت خبر آورده ، اين است كه براى بيان مقصود ، رساتر است ، زيرا جامع دو مطلب است : يكى اينكه حمد مخصوص خداست . ديگر اينكه مردم وظيفه دارند خدا را حمد كنند . ما در بارهء معناى حمد و تفسير آن ، به قدر كافى ، در سورهء حمد گفتگو كرده‌ايم . وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ : سدّى و جماعتى از مفسران گويند : منظور از آفرينش ظلمتها و نور ، شب و روز است . قتاده گويد : منظور بهشت و جهنم است .